СУЧАСНІ ВІДОМОСТІ ПРО ОСОБЛИВОСТІ ЕМБРІОГЕНЕЗУ СТРУКТУР СТОПИ

Автор(и)

  • С. Луканюк
  • О. Слободян

DOI:

https://doi.org/10.24061/1727-0847.24.4.2025.68

Ключові слова:

ембріогенез; підошва; стопа; нижня кінцівка; м’язи; сухожилок; анатомія; людина

Анотація

У представленій роботі розглядаються особливості ембріогенезу м’язів, сухожиль і апоневрозу стопи. Наведено детальний опис розвитку тильної поверхні, присередної, бічної та середньої груп м’язів підошвової поверхні стопи, включаючи короткі м’язи-розгиначі та м’язи-згиначі, відвідні та привідні м’язи великого та V пальців, червоподібні та міжкісткові м’язи. Особлива увага приділена формуванню сухожиль і підошвового апоневрозу, їх походженню з передньої та задньої м’язової маси та морфогенетичним взаємозв’язкам з м’язовими пучками і кістками стопи. М’язи стопи формуються у взаємодії задньої та передньої м’язових мас зачатка нижньої кінцівки. Диференціація м’язових пучків та встановлення сухожилкових зв’язків відбуваються на 6-10-му тижні внутрішньоутробного розвитку, що визначає в подальшому топографію, іннервацію та функціональні особливості м’язів дорослого організму. Порушення міграції або диференціації міобластів може призводити до вроджених деформацій стопи, дисбалансу м’язів і порушень склепінь стопи, що має клінічне значення в ортопедії та хірургії нижньої кінцівки. Висвітлено клініко-морфологічне значення порушень ембріогенезу структур стопи, що може призвести до вроджених деформацій стопи, дисбалансу м’язів, недостатності склепінь та порушень функції пальців. Розглянуто перспективи подальших досліджень, включаючи молекулярно-генетичні механізми розвитку, вплив внутрішньоутробної моторної активності, застосування сучасних методів візуалізації та морфометрії. Вивчення даної теми має фундаментальне значення для розуміння закономірностей формування м’язово-сухожильного апарата стопи, що є основою для профілактики та ранньої діагностики вроджених деформацій, а також для вдосконалення ортопедичних і хірургічних підходів до лікування патологій стопи.

Посилання

World Health Organization. Musculoskeletal health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/musculoskeletal-conditions?utm_source.

Alsaleh GS, Alsharif BH, Alamri FA, Alhazmi J, Alabdullatif L, Khan A. Prevalence of Foot Diseases and Injuries and Their Associations with Demographic and Health-Related Factors Among Umrah Pilgrims in 2024 G (1445 H). Int J Environ Res Public Health. 2025;22(9):1402. doi: 10.3390/ijerph22091402.

Hamstra-Wright KL, Huxel Bliven KC, Bay RC, Aydemir B. Risk Factors for Plantar Fasciitis in Physically Active Individuals: A Systematic Review and Meta-analysis. Sports Health. 2021;13(3):296-303. doi: 10.1177/1941738120970976.

Kalantar SH, Bagheri N, Milan N, Mehni SM, Oskouie IM, Alinia T, et al. Evaluation of treatment planning discrepancies: CT versus plain radiographic findings in patients with foot and ankle trauma. BMC Res Notes. 2024;17(1):238. doi: 10.1186/s13104-024-06902-9.

Flores DV, Goes PK, Damer A, Huang BK. The Heel Complex: Anatomy, Imaging, Pathologic Conditions, and Treatment. Radiographics. 2024;44(4):e230163. doi: 10.1148/rg.230163.

Bordalo M, Felippe de Paula Correa M, Yamashiro E. High-resolution Ultrasound of the Foot and Ankle. Clin Podiatr Med Surg. 2024;41(4):853-64. doi: 10.1016/j.cpm.2024.04.013.

Jastifer JR. Intrinsic muscles of the foot: Anatomy, function, rehabilitation. Phys Ther Sport. 2023;61:27-36. doi: 10.1016/j.ptsp.2023.02.005.

Dong K, Reyes JL, Mastroianni MA, Coury JR, Sevensky R, Hassan FM, et al. Foot Drop in Orthopaedic Surgery: Anatomy, Etiology, Differential Diagnosis, and Treatment. JBJS Rev. 2025;13(5). doi: 10.2106/JBJS.RVW.24.00170.

Moreno-Marin AC, Pardo Rios M, Lopezosa-Reca E, Molina García C, Díaz-Miguel S, Gómez-Martín B, et al. Resources for innovative learning of anatomy and foot ossification: Graphic design and virtual reality. J Foot Ankle Res. 2024;17(4):e70008. doi: 10.1002/jfa2.70008.

Cantarelli Rodrigues T, Godoy IRB, Serfaty A, Flores DV. Review of Ankle and Foot Tendon Transfers, Emphasizing Indications, Anatomy, and Imaging Appearances. Radiographics. 2025;45(3):e240117. doi: 10.1148/rg.240117.

Ordas-Bayon A, Simón de Blas C, Rodríguez-Vegas M, Krkovic M, Vázquez T, Aragones Maza P. Anatomy of the Peroneal Artery and its Role in Foot and Ankle Surgery. Foot Ankle Int. 2025;46(8):862-72. doi: 10.1177/10711007251343522.

Debs P, Fayad LM, Ahlawat S. Magnetic Resonance Neurography of the Foot and Ankle. Clin Podiatr Med Surg. 2024;41(4):723-43. doi: 10.1016/j.cpm.2024.04.006.

Hegazy MA, Khairy HM, Hegazy AA, Sebaei MAEF, Sadek SI. Talus bone: normal anatomy, anatomical variations and clinical correlations. Anat Sci Int. 2023;98(3):391-406. doi: 10.1007/s12565-023-00712-y.

Del Vecchio JJ, Dalmau-Pastor M. Anatomy, Biomechanics, and Pathogenesis of the Lesser Toes Deformities. Foot Ankle Clin. 2024;29(4):557-69. doi: 10.1016/j.fcl.2024.03.002.

Theodoulou MH, Ravine M. Anatomic and Biomechanical Considerations of Flatfoot Deformity. Clin Podiatr Med Surg. 2023;40(2):239-46. doi: 10.1016/j.cpm.2022.11.001.

Fukano M, Nakagawa K, Inami T, Higashihara A, Iizuka S, Narita T, et al. Increase in foot arch asymmetry after full marathon completion. J Sports Sci. 2021;39(21):2468-74. doi: 10.1080/02640414.2021.1939965.

Egan KG, Emanuelli E, Przylecki W, Endress RD. Variant Plantaris Anatomy During Tendon Harvest. J Hand Surg Am. 2021;46(5):431.e1-431.e4. doi: 10.1016/j.jhsa.2021.01.004.

Asghar A, Naaz S. The transverse arch in the human feet: A narrative review of its evolution, anatomy, biomechanics and clinical implications. Morphologie. 2022;106(355):225-34. doi: 10.1016/j.morpho.2021.07.005.

Ramnani AS, Landeros JT, Wedel M, Moellmer R, Wan S, Shofler DW. Supernumerary Muscles in the Leg and Foot: A Review of Their Types, Frequency, and Clinical Implications. J Am Podiatr Med Assoc. 2024;114(6):23-042. doi: 10.7547/23-042.

Akuzawa H, Morito T, Oshikawa T, Kumai T, Kaneoka K. Functional relationship between the foot intrinsic and extrinsic muscles in walking. J Electromyogr Kinesiol. 2023;71:102781. doi: 10.1016/j.jelekin.2023.102781.

Ridge ST, Rowley KM, Kurihara T, McClung M, Tang J, Reischl S, et al. Contributions of Intrinsic and Extrinsic Foot Muscles during Functional Standing Postures. Biomed Res Int. 2022;2022:7708077. doi: 10.1155/2022/7708077.

Kobayashi T, Hirota K, Otsuki R, Onodera J, Kodesho T, Taniguchi K. Morphological and mechanical characteristics of the intrinsic and extrinsic foot muscles under loading in individuals with flat feet. Gait Posture. 2024;108:15-21. doi: 10.1016/j.gaitpost.2023.11.001.

Menz HB. Foot Muscle Strengthening in Older People. Exerc Sport Sci Rev. 2025;53(4):161-8. doi: 10.1249/JES.0000000000000368.

Arima S, Maeda N, Tsutsumi S, Ishihara H, Ikuta Y, Ushio K, et al. Association of the intrinsic foot muscles and plantar fascia with repetitive rebound jumping and jump landing in adolescent athletes: An ultrasound-based study. Gait Posture. 2023;99:146-51. doi: 10.1016/j.gaitpost.2022.11.003.

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-11-27

Номер

Розділ

Наукові огляди